سید حسن سادات؛
كفیل وزارت نفت در دوران اسارت شهید تندگویان
سه شنبه شانزدهم دي ماه 1404
مرکز اسناد و موزههای صنعت نفت با هدف صیانت از میراث مکتوب و شفاهی صنعت نفت کشور، کتابی با عنوان «تاریخ شفاهی وزرای نفت ایران» را بر پایه گفتوگو با این چهره ماندگار تدوین و در سال ۱۳۹۸ منتشر کرده است. در ادامه، بخشهایی از این خاطرات مرور میشود.
صنعت نفت در خط مقدم جنگ
مهندس سادات درباره شرایط صنعت نفت در دوران جنگ میگوید: «با شروع جنگ، صنعت نفت بهعنوان مهمترین منبع درآمد کشور، هدف اصلی حملات دشمن قرار گرفت. پالایشگاه آبادان زیر بمباران شدید بود، اسکلهها و نفتکشها آسیب میدیدند، اما کارکنان حتی لحظهای صحنه را ترک نکردند.»
وی افزود: «در دوران کفالت، همزمان مسئولیتهایی همچون کفیل مدیرعاملی شرکت ملی نفت ایران، معاون وزیر در امور گاز، مدیرعاملی شرکت ملی گاز، ریاست هیئتمدیره شرکت ملی نفتکش و عضویت در هیئتمدیره پتروشیمی ایران و ژاپن را بر عهده داشتم.»
مهندس سادات به اقدامات انجامشده در آن دوران اشاره میکند: «بازسازی پالایشگاهها، جلوگیری از فسخ قرارداد پتروشیمی با ژاپن، تأمین سوخت جبههها، افزایش تولید در پالایشگاه تبریز، تجهیز تأسیسات به سامانههای پدافند هوایی و حفظ صادرات نفت علیرغم تحریمها از جمله اقداماتی بود که دنبال شد.»
توسعه گازرسانی سراسری
یکی از مهمترین دستاوردهای مهندس سادات، توسعه گازرسانی سراسری بود. او در خاطرات خود میگوید: «در دوران کفالت، گازرسانی به اصفهان، کاشان، بروجن، نجفآباد، کهگیلویه و بویراحمد و چهارمحال و بختیاری را پیش بردیم. این طرح، بزرگترین پروژه عمرانی پس از انقلاب شد.»
سادات با تأکید بر تداوم این مسیر در شرایط تحریم : «در زمان تحریم آمریکا با تأمین کنتورهای گاز، اجازه ندادیم روند گازرسانی متوقف شود. پیشبینی پنتاگون مبنی بر توقف تولید نفت ایران محقق نشد، زیرا کارکنان صنعت نفت با ایثار و فداکاری، این صنعت را سرپا نگه داشتند.»
خدمات محیطزیستی
مهندس سادات پس از بازنشستگی، فعالیت خود را در حوزه حفاظت از محیط زیست ادامه داد. او توضیح میدهد: «در قشم، کشت درختان دریایی حرا را بنیانگذاشتم. بیش از ۹.۵ میلیون اصله درخت کاشتم که ۶ میلیون آن حرا بود. در ماهشهر نیز ۸.۵ میلیون نهال حرا کاشتم. همچنین پارک ارم ماهشهر با وسعت ۷۰ هکتار و جنگل شاهگز را بنیان نهادم.»
همکاری با شهید تندگویان
مهندس سادات درباره همکاری با شهید تندگویان میگوید: «زمانی که شهید تندگویان به وزارت نفت آمد، من معاون طرحهای وزارت نفت بودم. او فردی بسیار باهوش، دقیق و منظم بود. در جلسات با دقت گوش میداد و پرسشهای هوشمندانه مطرح میکرد.»
وی افزود: «او در ابتدای وزارت خود بر گازرسانی به مناطق محروم تأکید داشت و میگفت: نفت و گاز متعلق به مردم است و باید به آنها برسد. همواره باور داشت که صنعت نفت باید در خدمت انقلاب باشد.»
اسارت شهید تندگویان
بخش مهمی از خاطرات مهندس سادات به اسارت شهید تندگویان اختصاص دارد. او در بخش دیگری روایت میکند: «در آبان ۱۳۵۹، شهید تندگویان در جریان بازدید از منطقه آبادان، به همراه مهندس بهروز بوشهری و مهندس محسن یحیوی در جاده آبادان ـ ماهشهر به اسارت دشمن درآمد.»
سادات درباره اقدامهای انجامشده برای آزادی او گفت: «برای جلوگیری از آسیب به جان شهید تندگویان، از معرفی وزیر جدید خودداری شد و من بهعنوان کفیل وزارت نفت، مسئولیتها را بر عهده گرفتم. با مجامع بینالمللی مکاتبه کردیم، از صلیب سرخ کمک خواستیم و حتی در اجلاس اوپک، عکس او را بر صندلی خالی ایران قرار دادیم.»
وی ادامه داد: «نامههایی به رهبران جهان، دبیرکل سازمان ملل و دیگر مقامات بینالمللی نوشتم. با وجود سالها پیگیری، شهید تندگویان پس از ۱۲ سال شکنجه، به شهادت رسید.»
میراث ماندگار
سادات با اشاره به جایگاه شهید تندگویان تأکید کرد: «شهید تندگویان الگویی برای مدیران بود. در اوج بحران جنگ، صادرات نفت را حفظ و توزیع سوخت را ساماندهی کرد. او مردی با ایمان و متعهد بود که به کارکنان و خانوادههای آنان رسیدگی میکرد.»
مهندس سادات خاطرات خود را اینگونه به پایان رساند: «خدمات خود را وامدار پیشکسوتانی میدانم که دانش نفت را به نسل بعدی منتقل کردند و کارکنان دوران جنگ که با ایثارگری این صنعت را حفظ نمودند.»
درگذشت سید حسن سادات ضایعهای برای صنعت نفت کشور است، اما خاطرات و میراث مدیریت او چراغ راه نسلهای آینده خواهد بود.
